مصطفى النوراني الاردبيلي
207
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
براى دفع زگيل و يبوست و از جوشاندن ريشه آن براى رفع اسهال استفاده مىكنند . « 2 » در استعمال خارج ، پماد آن كه از شيره گياه تازه و پيه خوك تهيه مىشود ، در رفع خنازير ، سوداء ، بيماريهاى جلدى مختلف و حتى جرب به كار مىرود . گرد برگهاى آن را همچنين در رفع اگزما ، اولسرهاى ديگر علاج و زخمهاى سرطانى موثر مىدانند . « 1 » به فارسى به آن شير پنير ، علف ماست ، علف شير و در آذربايجان يوقورت اوتى گويند . در كتب طب سنتى با نامهاى غاليون ، قاليون ، بقلة اللبن و عاقة اللبن و خيشره و در دهخدا نيز خيثره آمده است . تركيبات شيميايى : در گياه ، گلوكوزيد آسپرولوزيد مشخص شده است . بهعلاوه از ريشه آن يك گلوكوزيد به نام پريموروزيد روبيادين به دست مىآيد . علاوه بر موارد فوق در گياه وجود اسيدهايى نظير گاليتانيك اسيد ، سيتريك اسيد و نوعى ماده قرمز از نوع آليزارين تأييد شده است . خواص - كاربرد : در هند عصاره اين گياه تازه يا جوشانده گياه تازه را در موارد صرع و هيسترى مىخورند و در استعمال خارجى براى رفع ناراحتىهاى جلدى مصرف مىشود . دمكرده سرشاخههاى گلدار آن براى تسكين درد معده و عوارض داء الرقص دختران نافع است . قابض است و خون را بند مىآورد . « 2 » شيرين قلمه گونهاى از گياه شالك است كه در آذربايجان شيرين قلمه - قلمه و در مراغه آقگواخ و در بعضى شهرها به نامهاى مختلف ياد شده است . اين درخت داراى ساقهاى راست و
--> ( 2 ) - رشته مرواريد ، ج 4 ، ص 190 . ( 1 ) - گياهان دارويى ، ج دوم ، ص 71 . ( 2 ) - معارف گياهى ، ج 7 ، ص 85 .